Lityum Demir Fosfat Aküler



İşte, yeniden sonbahara girdik, yağışlar başladı ve havalar serinledi. Gece 12-130C, öğlen 200C'yi buluyor, Önümüzde açık bir hava var, işe servisle değil, motosikletle gideyim, hafta sonundan beri kontak açmamıştım. Jigleyi aç, hadi bakalım fişek, yak motoru...

- Kıvv. 

- Kıv kıv kıv... ııh. 

- Kv... (Laaan?)

- Kvkıvkıvkıvkv. Gürrrrrrr. (Neyse, çalıştı bari) 

İki sene dayanıyor akü. Yuasa değil tabi, çakma bir marka. İşyerine gidince bir fırsat bulup, aküler hakkında bir şeyler okudum. Bizim normal asitli (sulu ve jel akülerimiz,  250C ve üstü sıcaklığı seviyormuş. 00C'de ise performansının %65'ini kullanılabiliyormuş.

Sıcaklık - Kapasite eğrisi Hava sıcaklığına göre kurşun-asit akünün çalışma performansı

Böylelikle, 1400 cc motoru çevirebilmek için, zaten oldukça yüksek akım gerekiyorken, bir de en iyi halinde yüzde 10-15 güç kaybetmesi makinenin çalışmasını zorluyor.

Ya çalışmasaydı? 4,5 kiloluk aküyü sökmek için "doggy" pozisyonunda eğilip bükülüp aküyü söküp şarja bağlıyorsun. Bileklere gereksiz yük biniyor, belin ağrıyor.

Bu jel akü olmayıp da, eski tür bakımlı akü olsaydı, çok daha fazla sorun yaşayacaktık.

Temel olarak kurşun-asit ve jel akülerin bazı sorunları var; 

  1. Çevresel Konular.
    1. Sülfirik asit ve kurşun, insana ve çevreye zararlı maddeler.
    2. Geri dönüşüm (bu konuyu sonradan editleyeceğim, ne kadarı dönüşebiliyor tam emin değilim)
  2.  Kurşun sebebi ile ağır, satış ve nakliye maliyetleri
  3.  Kış mevsimlerinde soğukta çalışma amperinin düşük olması, dolayısı ile marş motorunun zorlanması. ( CCA= Cold Cranking Amp, soğukta çalışma akımı)
  4.  Pil ömrü.

Bilim adamları bu konuda biraz çalışma yapmışlar. Lityum bazlı aküler icat edilmiş.

Lityum İyon (polimer) pilleri cep telefonunuzdan az çok biliyorsunuz, en büyük tehlikesi ısınınca patlaması ve yangın çıkarma riski. Bu risk üzerinde daha çok çalışan kimyager ve malzeme bilimcileri, daha güvenilir, patlama ve yangın riski daha az, Lityum Demir Fosfat aküleri bulup, piyasaya çıkmalarını sağladılar.  Bu akülerin bazı önemli özellikleri;

Çevresel Konular

Lityum, Demir ve Fosfor maddelerinin tamamı inorganik yapıda ve polimer gibi dallanmadığı için daha az çevre kirliliği yapacağını düşünüyorum. Akülere yeşil damga basıyorlar, herhalde bir bildikleri vardır. (Ben kimyacı değilim, ama ODTÜ Kimya bölümünde 4 yıl çalıştım. Bu konuda ciddi tartışmalara açığım, olay kavgaya dönecekse, inorganikçileri, pil konusunda doktora yapmış arkadaşları getiririm laugh )

Ağırlık Konusu

Lityum Demir Fosfat aküler, normal akülerin 1/3 ağırlığında. yani benim 4,5 kg aküm, 1,5 kg'ya düşecek. (Motora üç kiloluk yer açıldı, kokoreç veya antrikot yüklenebilir). Akü satıcısının da işine gelecektir. (Bel fıtığı riskinin azalması).

Soğuk Havada Çalışma

Lithyum Demir Fosfat aküler diğer akü tiplerine göre soğuk havalarda daha yüksek Güç elde edebiliryor. 

Karşılaştırma

* Bu grafik http://www.technology.matthey.com/article/59/1/4-13/  makalesinden alıntıdır.  

**VRLA bildiğin Kurşun Asit akü.

12 Volt 14 Amper/saat Yuasa (Asit -Jel) ile Shorai (Lityum Demir Fosfat) resmi sitelerinde akülerin CCA değeri Yuasa için 230, Shorai için 315 olarak belirtilmiş. (Ballistic, Bikemaster, Antigravity gibi markalar da bulunuyor ve daha yüksek CCA değerleri var, ancak fiyat olarak Shorai daha uygun ve performans bakımından yeterli geldi)

http://www.yuasabatteries.com/batteryprint.php?id=14

http://www.shoraidirect.com/en/p102-lfx21-a-polarity-case-type-6  

https://shop.antigravitybatteries.com/products/starter-batteries/small-case/ag-1601/

 https://www.ballistic-batteries.com/product_info.php?cPath=142_147&products_id=449

Pil Ömrü 

Pil ömrü konusunda rivayetler, Lityum Demir Fosfat pillerin, jel akülere göre, neredeyse iki kat uzun ömürlü olduğunu gösteriyor. Biraz daha incelenmeli.

Lityum Demir Fosfat Pillerin Dezavantajları

Türkiye'de satılmıyor bildiğim kadarıyla. Akü firmaları henüz getirmiyorlar.

Henüz pahalı. 12 volt 14 Amper için, Türkiyede Çin malı bir jel akünün fiyatı, 200-260 TL, Yuasa Jel akü, 450-550 TL seviyesinde iken, Shorai LFX akünün yurtdışı online site fiyatı, 135 USD civarında. Yukarıda bahsettiğim diğer markaların fiyatları ise 255 USD. Çin malı, orta kalite ürünlerin fiyatlarına henüz bakmadım.

Lityum akülerde dikkat edilmesi gereken kısımlarından birisi, 15 Volt üzerinde şarj edilmemesi gerektiği. Bu yüzden, motosikletinizin regülatör çıkışları (14,5 volttan yukarı çıkmaz genelde) test edilmeli, Şarj cihazının uyumluluğu incelenmeli.

Sonuç

Lityum demir fosfat piller, soğuk havada marş motoru ve ilk çalıştırma için oldukça iyi sonuç verseler de, çevre açısından daha temiz olsalar da, 2016 yılı itibarı ile, yarışçılar dışında, bu akü türünü kullanmak pahalı bir zevk olacak gibi. İlerleyen dönemde, seri üretimin artması, tabii ki, fiyatları rekabet edilebilir hale getirecektir. 

 


fonfil kullanıcısının resmi

Yorumlar

Poyraz kullanıcısının resmi
Poyraz

Faydalı bir başlık olmuş. Sempatik yazın ile bi çırpıda okudum. Eline sağlık abi. Site eski günlerine geri mi dönüyor ne :)

Proceccus kullanıcısının resmi
Proceccus

Her ne kadar yaz-kış her gün motosiklet üzerinde olsam da, 3-4 senede bir "belki" akü problemi yaşasam da geleceğe yönelik harika bir bilgilendirme olmuş... Bu yazıya kadar böyle bir akü seçeneğinin varlığından bile haberim yoktu... Ellerine sağlık abi... 

fonfil kullanıcısının resmi
fonfil

Bu tür aküleri yurtdışından online satış ile getirmek için, kargo parasına ek olarak, 100 küsur dolar güvence parası isteniyormuş. Hemen kaçtım o sahneden.  

Rocker kullanıcısının resmi
Rocker

Güzel paylaşım olmuş. Eline sağlık. yes